Ruslink.pl

Obok Siergieja Eisensteina był jedną z najbardziej cenionych osobowości przedwojennego kina radzieckiego. Już od najmłodszych lat opętany był miłością do aktorstwa i wieku dziewięciu lat zatrudnił się jako goniec w Jetaterynburskim Teatrze Operowym. Wykonywał tam najróżniejsze prace ostatecznie stając się asystentem reżysera. Jednocześnie kształcił się w szkole muzycznej, w klasie skrzypiec, którą ukończył w 1917 roku.

Na początku lat 20. przyjechał do Moskwy, gdzie zaczął grywać w Teatrze Proletkultu. To tam poznał Eisensteina, z którym najpierw pracował przy kilku sztukach, a kiedy ten zajął się kręceniem filmów kontynuował z nim współpracę, będąc współautorem scenariusza filmu Strajk (Стачка), zagrał w Pancerniku Potiomkinie (Броненосец Потёмкин, 1925) oraz był współreżyserem takich obrazów jak Październik (Октябрь, 1928) czy Stare i nowe (Старое и новое, 1929).

Na początku lat 30 wraz z Eisensteinem i operatorem Eduardsem Tisē wyrusza w podróż najpierw do Europy Zachodniej, a następnie do Hollywood, gdzie spotykają zachodnich twórców filmowych, zdobywając doświadczenie w pracy filmowca. Podróż ta szczególnie zważy na dalszej twórczości Aleksandrowa, który po powrocie do ZSRR wykorzysta zarówno nowozdobytą wiedzę jak i inspiracje tamtejszymi gatunkami filmowymi. Po pobycie w USA cała trójka udaje się do Meksyku, gdzie Eisenstein rozpoczyna zdjęcia do obrazu Niech żyje Meksyk, którego nigdy nie ukończy. Dopiero w 1979 roku Aleksandrow zmontuje nakręcony materiał i zaprezentuje go publiczności.

W 1932 roku na wyraźne życzenie Stalina reżyser powraca do Związku Radzieckiego. Od przywódcy kraju dostaje zamówienie na nakręcenie wychwalającego generalissimusa filmu Międzynarodówka (Интернационал, 1932).

Spotkanie Aleksandrowa ze Stalinem i Maksimem Gorkim zaowocuje zleceniem na kolejny film – tym razem będzie komedia muzyczna, która przejdzie do historii zarówno radzieckiego jak i światowego kina. Świat się śmieje (Весёлые ребята, 1934) to pierwszy radziecki muscial, który od razu spotkał się z krytyką twardogłowych wyznawców Związku Radzieckiego, zarzucających mu brak zaangażowania ideologicznego. Dystrybucja filmu została wstrzymana i dopiero interwencja Gorkiego, który skłonił Stalina i jego biuro polityczne do jego obejrzenia sprawiła, że trafił on wreszcie do kin, a sam Stalin stał się jego wielbicielem.

Władze radzieckie często wykorzystywały talent Aleksandrowa do kręcenia filmów propagandowych. Pozostał on jednak wierny komedii kręcąc kolejne hity takie jak Cyrk, Wołga-Wołga, czy Wiosna. We wszystkich wystąpiła żona reżysera Lubow Orłowa, która już rolą w Świat się śmieje stała się niekwestionowaną gwiazdą kina.

Choć Aleksandrow i jego żona byli znanymi osobistościami radzieckiej kultury, a jego filmy należały do ulubionych obrazów Stalina, cierpieli oni ciągłe prześladowania. Wielu z przyjaciół małżeństwa było zatrzymywanych lub ginęło z rąk władzy. Aleksandrow i Orłowa byli nawet oskarżeni o kolaborację z Nazistami. Znana była także obsesja Stalina na punkcie aktorki.

Jak na ironię, po śmierci Stalina reżyser nie potrafił odnaleźć się w nowej rzeczywistości i nie nakręcił już żadnego znaczącego filmu. Zmarł w 1983 roku na zapalenie nerki.