Ruslink.pl

Rosyjski noblista, którego losy związane były ze smutnymi czasami komunizmu, urodził się 10 lutego 1890 r. w Moskwie.

Borys Pasternak to poeta o tragicznej historii, nagrodzony największym literackim laurem – Nagrodą Nobla, z której musiał zrezygnować, by nie pozbawiono go obywatelstwa sowieckiego. Początkowo nazywany „pierwszym poetą Rosji” Borys Pasternak w latach trzydziestych nękany był przez rząd i obwiniany, że jego filozofia nie pasuje do epoki. Był to człowiek o złożonym życiu osobistym, które naznaczyły ciemnymi barwami dramatyczne wydarzenia historii, lecz przeciwności losu znosił z niezwykłym stoicyzmem, przepełniony zachwytem nad życiem jako wartością.

Borys Pasternak wychowywał się w rodzinie żydowskich artystów. Ojciec poety wykładał malarstwo i malował słynne portrety, matka była wybitną pianistką. Atmosfera domu przyciągała wielkich ludzi kultury i już od dzieciństwa Borys Pasternak stykał się z takimi osobistościami rosyjskiego świata jak Skriabin, Rachmaninow czy Tołstoj. Pasternak rozpoczął naukę na wydziale kompozytorskim Moskiewskiego Konserwatorium, lecz wydział ten porzucił na rzecz studiów filozoficznych w Marburgu. Studiów w Marburgu również nie ukończył i udał się w podróż do Włoch.

Do Moskwy powrócił w 1913 roku i związał się z towarzystwami poetów symbolistów i futurystów. Już przed rewolucją wydał dwa pierwsze tomy wierszy.

W 1917 r. uciekając przed burzą rewolucji rodzice i siostry poety udali się za granicę. Pasternak wraz z bratem postanowili zostać w kraju. W latach dwudziestych młody poeta pisał wiersze, które zmieniały obraz literatury rosyjskiej. Wzbudzały zachwyt największych postaci rosyjskiej poezji – Cwietajewej czy Mandelsztama. Każdy jego tomik stawał się wydarzeniem artystycznym. Pasternak w swojej poezji dążył do nadrealizmu, niszczącego dystans między kulturą  a naturą, człowiekiem a światem. Językiem poezji starał się nazywająć to, co niepoznawalne, próbował odnaleźć w nim prawdy powszechne.

Kiedy w 1934 roku wprowadzono do Kraju Rad socrealizm, Borys Pasternak odmówił tworzenia literatury produkcyjnej. Stojący dotąd na literackim piedestale w Rosji poeta popadł w niełaskę. Przez kolejne lata skazany był na literacki niebyt, w Rosji Radzieckiej przestały ukazywać się jego książki. Dopiero w czasie II wojny światowej udało mu się wydać dwa tomy wierszy, które pisał na podstawie swoich wojennych doświadczeń.

Tuż po wojnie Borys Pasternak rozpoczął długą pracę nad powieścią życia - Doktorem Żywago. Pierwsze fragmenty wielkiego fresku na temat rosyjskich losów opublikowano w miesięczniku „Znamia” w 1954 r. Cenzura rosyjska rękopis odrzuciła, lecz prawa do niego zakupiło włoskie wydawnictwo komunistyczne. Mimo wymuszonych przez władze sowieckie próśb autora o nie publikowanie „dzieła niedojrzałego” książka w 1957 wyszła drukiem, stając się powszechnym bestsellerem, tłumaczonym na kilkanaście języków. Ukazana w powieści panorama Rosji była tłem dla losów jednostki, próbującej nie pogubić własnego człowieczeństwa w obliczu rzeczywistości totalitarnej. Niezwykła popularność Doktora Żywago, brak politycznych akcentów w powieści i przede wszystkim – wyróżnienie Pasternaka literacką Nagrodą Nobla nie zatrzymało agresywnej nagonki, która rozpoczęła się w Rosji Radzieckiej.

Nazywany zdrajcą, wrogiem i świnią Pasternak został wyrzucony ze Związku Pisarzy Radzieckich. Zrezygnował z prestiżowej nagrody, pokajał się publicznie, by pozwolono mu zostać w ZSRR. Wstrząśnięty spektaklem wrogości poeta podupadł na zdrowiu i w 1960 r. zmarł.

Zrehabilitowany został dopiero w czasach pierestrojki.