Ruslink.pl

Właśnie w lutym 1940 roku Bułhakow skończył pisać swoją "wieczną powieść", jedną z najwspanialszych książek literatury światowej XX wieku.

Bułhakow pisał swoje dzieło życia przez 12 lat. Na przestrzeni tego czasu zmieniał się zamysł książki, kształtowała się i rozwijała jej fabuła, pogłębiała treść. Praca nad powieścią trwała od ok. 1928 roku. Bułhakow stworzył 8 redakcji dzieła, nadawał swojej powieści różne tytuły, która w pierwotnej wersji miała nosić tytuł Konsultant z kopytem, lecz pojawiały się także Czarny mag, Kopyto inżyniera czy Gość. Pisarz poprawiał i zmieniał fragmenty Mistrza i Małgorzaty do samego końca – aż do swojej śmierci w 1940 roku, nigdy nie odnajdując ostatecznej wersji, z której byłby zadowolony.

Już pod koniec lat dwudziestych Michaił Bułhakow przesłał do jednego z radzieckich wydawnictw pierwszą redakcję powieści, nie łudząc się nawet, że cenzura pozwoli na jej publikację. Rzeczywiście, nigdy nie pozwolono mu opublikować żadnej z redakcji Mistrza i Małgorzaty.

Bułhakow borykał się z przytłaczającą rzeczywistością sowiecką, będąc zupełnie bezradnym wobec ciężaru opresyjnego państwa. Zawarł w swoim dziele życia wizję stalinowskiej Rosji owładniętej złem. Sam diabeł nie jest w niej tak przerażający jak rzeczywistość totalitarna pochłaniająca wszystko. Zło w czystej postaci tkwi u Bułhakowa w ludziach, w instytucjach państwowych, wyłania się z systemu biurokracji, z fałszu codziennego języka. Pisarz bezlitośnie odkrywa absurdy codzienności radzieckiej, w której gdzieś zagubił się człowiek.

Mistrza i Małgorzatę wydano po raz pierwszy dopiero w 1967 roku w miesięczniku „Moskwa”, po 27 latach milczenia. Stało się to dzięki staraniom żony pisarza, której udało uchronić rękopis wielkiego utworu przed zniszczeniem. Natychmiastowo powieść uzyskała miano arcydzieła, pozyskując miliony wciąż powracających do niej czytelników i inspirując całe pokolenia twórców filmowych, teatralnych i literackich, dal muzyków i plastyków.