Ruslink.pl

20 lat temu zmarł jeden z wybitniejszych rosyjskich pisarzy XX wieku.

Być pisarzem w ZSRR nie było łatwo. Nie pozwolono mu publikować, a pierwszą jego książkę zniszczyło KGB. Kiedyś nawet zażartował: "Poprzez spokojne życie nie staniesz się pisarzem". W nowej Rosji Dowłatow na przekór stał się jednym z najczęściej wydawanych pisarzy - książki jego wychodzą ogromnymi nakładami, a opowiadania jego autorstwa rozdrobniono na setki cytatów, aforyzmów i przeniknęły one do języka codziennego Rosjan.

Ukazywał radziecką rzeczywistość nie unikając jej absurdów, śmiejąc się z niej w głos, ale i oplatając ją niezwykłym liryzmem. Pokazywał bylejakość, szarzyznę i zakłamanie, jakie panowały w ZSRR. Nie ukrywał ani szalejącego pijaństwa Rosjan, ich powszechnego nacjonalizmu i antysemityzmu, krytykował gospodarkę planową, zniewolenie dziennikarzy i pisarzy.

W latach sześćdziesiątych Dowłatow służył w armii na północy jako łagierny strażnik i wrócił stamtąd, słowami Brodskiego: "jak Tołstoj z Krymu, ze zwojem opowiadań i jakimś szaleństwem w spojrzeniu". Zapiski te później złożyły się na książkę Zona (Зона).

W 1972 roku pisarz przeniósł sie do Estonii, gdzie pracował jako etatowy, a czasem też nieetatowy pracownik w gazetach "Sowietskaja Estonija" (Советская Эстония) i "Wieczernyj Tallin" (Вечерний Таллин). Nazywał Tallin wertykalnym miastem i mieszkał tam trzy lata. W stolicy Estonii Siergiej Dowłatow mieszkał u swojej znajomej - Tamary Zibunowej. Przyjmując "bezdomnego" pisarza, Tamara Nikołajewna nie myślała nawet, że znajomość zakończy się powieścią i potem narodzinami córki Aleksandry.

W Tallinie zaczął pisać swoją pierwszą książkę, lecz tekst został zniszczony na polecenie KGB. W roku 1975 wrócił do Leningradu, ale i tam nie mógł wydawać swoich utworów. Trzy lata później Dowłatow emigrował i zamieszkał w Nowym Jorku. Na Zachodzie opublikował 12 książek w języku rosyjskim, które przetłumaczono na wiele języków. Pracował w Radiu Swoboda. Zmarł 24. sierpnia 1990 roku w USA z powodu niewydolności serca. Pochowano go na cmentarzu Mount Chebron.

W Polsce wydano jego cztery książki: Walizka (Чемодан), Skansen (Заповедник), Krótkie życie (Жизнь коротка) i Jak pragnę wolności.

AK / RIAN