Ruslink.pl

Nonkonformizm, ironia, intelektualna prowokacja – to główne cechy nowej powieści popularnego rosyjskiego prozaika „postmodernisty”, znanego już w Polsce z takich utworów, jak Rosyjska piękność czy Encyklopedia duszy rosyjskiej. Dobry Stalin to oparte na wątkach autobiograficznych rozliczenie z rzeczywistością sowieckiego imperium lat 50.–70. XX wieku, swoista „Bildungsroman”, skandalizująca i chwilami szokująca obyczajowo powieść o dojrzewaniu pod opiekuńczymi skrzydłami „dobrego Stalina” i jego pogrobowców. Swoista perspektywa, z jakiej narrator ogląda ową rzeczywistość – świat ówczesnych notabli życia politycznego (ojciec autora był wysokim funkcjonariuszem radzieckiej dyplomacji) – i jego konfrontacja z egzystencją „szerokich mas społecznych”, atmosfera wiecznego lęku i zagrożenia, tworzą pełne wyrazu i wymowne obrazy, stając się jednocześnie manifestacją nieposkromionego indywidualizmu autora. W książce pojawiają się też interesujące wątki polskie.


[Czytelnik]
 

„Wiktor Jerofiejew przekroczył tabu i przezwyciężył strach w imię wyższej racji. Wywołał “rodzinny negatyw” i zajrzał w duszę ojca, który imię Boga pisał małą literą, bo jego prawdziwym bogiem był Józef Stalin. Ten pisarz należy do niewielkiego grona Rosjan, którzy mają odwagę pytać: dlaczego ich rodzice wznosili ołtarze dla gruzińskiego boga, dlaczego jakikolwiek naród pada na kolana przed fałszywymi bożkami? Takie kłopotliwe pytania sprawiają, że Jerofiejew jest przez swoich rodaków nieustannie krytykowany i oczerniany. Nie bez powodu: Dobry Stalin przypomina o wszystkim, o czym Rosjanie chcieliby jak najspieszniej zapomnieć - o grzechach popełnianych nie na mitycznym Kremlu czy Łubiance, lecz we własnej kuchni lub na daczy. Dawno już w literaturze rosyjskiej nie pojawił się równie przenikliwy i szczery rachunek sumienia, który przypomina o zbiorowej winie i odpowiedzialności.”

Jan Strzałaka, „Tygodnik Powszechny