Ruslink.pl

Bałałajka jest instrumentem muzycznym należącym do rodziny gitar, którego rzewny dźwięk nieodłącznie kojarzy się z pieśnią rosyjską.

W kultrze rosyjskiej pojawiła sie w XVII wieku, lecz wskrzeszoną ją w wieku XIX za sprawą Wasilija Andriejewa, który dostosował instrument do orkiestry. Jego ustaenia - stroje, wielkości i tonacje są wykorzystywane do dzsiaj i wówczas bałałajka zaczęła byc instrumentem wykonywanym przez lutników.

Bałałajka jest trójkątnym instrumentem o trzech strunach, choć współcześnie można spotkać - zwłaszcza na obszarach Ukrainy - bałałajki cztero-, a nawet sześciostrunowe.

Historia tego niezwykłego instrumentu jest bardzo trudna do ustalenia, lecz na pewno sięga głębin dziejów historii. Istnieje kilka hipotez, próbujących odgadnąć pochodzenia bałałajki. Często twierdzi się, ze bałałajka została wynaleziona na Rusi. Inna wersja jednak podaje, że instrument ten wywodzi się od dumbry - narodowego instrumentu kazachskiego. Możliwe także, że bałałajkę wynaleziono w czasach niewoli tatarskiej lub ją po prostu z tatrskiej kultury "pożyczono". Większość historyków i muzyków uważa, że za datę narodzin bałałajki należy uznać rok 1715.

Wymyślili ten piękny instrument chłopi pańsczyźniani, by nieco umilić swoje ciężkie życia. Bałałajka z biegiem czasu rozpowszechniła się i pojawiała się nie tylko w warstwie chłopskiej, ale pośród wszystkich klas społecznych. Używana była przez błaznów i trefnisiów, występujących na jarmarkach, by zarobić na kawałek chleba i kieliszek wódki.

Bałałajka nie była jednak popularnym instrumentme - Aleksiej Michałwicz wydał nawet ukaz, zakazujący gry na instrumencie. Z chwilą jego śmierci skończyły się co prawda represje, lecz a tęskne tony rosyjskiego instrumentu rozbrzmiewały coraz cieszej w całym kraju.

Sławę przywrócił jej dopiero szlachcic Wasilij Andriejew, który podczas jednej ze swych podróży usłyszał u jednego ze swych sług właśnie bałałajkę. Zachwycony dźwiękiem instrumentu Andriejew, którego mimo wielkiej wiedzy muzycznej nie znał, uczynił z bałałajki instrmeent narodowy rosyjski. Sam nauczył się na niej grać i odkrywał ukryte w trzech strunach możliwości. Chciał udoskonalić i uszlachetnić dźwięk bałałajki, lecz również ją rozpowszechnić w kraju.

Andriejew stworzył również rodzinę bałałajek różnych rozmiarów i tonacji, na wzór kwartetu smyczkowego: piccolo, prima, secunda, alt, bas, kontrabas. Właśnie te instrumenty złożyły sie na podstawę orkiestry narodowych instrumentów rosyjskich.

Bałałajka prima, najczęściej używana jako instrument solowy, strojona jest na E-E-A, a struny wprawiane są w drganie przez wyprostowany palec wskazujący.

W chwili obecnej jednak wirtuozów bałałajki jest coraz mniej. Niestety, nawet na wsi.

AK

Jedna z najpopularniejszych rosyjskich pieśni Kalinka odegrana na bałałajce:

Występ orkiestry Bojan, który odbył się 29 stycznia 2010 r. w ambasadzie rosyjskiej w Warszawie.: