Moskwa - Moskiewski Kreml - rosyjskie atrakcje turystyczne

Moskiewski Kreml

Московский Кремль

Dla wielu słowo „kreml” wiąże się wyłącznie z zespołem pałacowym w centrum Moskwy. Warto jednak wiedzieć, że oznacza on po prostu twierdzę i w Rosji do dzisiejszego dnia zachowało się wiele takich budowli, z których najsłynniejsze obok moskiewskiego to te znajdujące się w Nowogrodzie Wielkim, Kazaniu i Kiży, wpisane zresztą na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Historia Moskiewskiego Kremla sięga XII w., kiedy to nad górującym na rzeką Moskwą Wzgórzu Borowickim kniaź Jurij Dołgorukij nakazał wybudowanie twierdzy, która jak wiele w tamtych czasach była konstrukcją drewnianą i dała ona początek samej Moskwie. Ta początkowa budowla została w 1238 roku całkowicie zniszczona przez Mongołów, nękających w XIII w. księstwa ruskie.

Współczesny Kreml zaczął rodzic się w XV w., kiedy był już siedzibą książąt moskiewskich i wkrótce miał zostać rezydencją carów Rosji. Za panowania Iwana III Wielkiego przybyli tu włoscy architekci, z pomocą których drewniane zabudowania zaczęto zastępować murowanymi. Za jego czasów centralnym miejscem Kremla stał się Plac Soborowy, gdzie powstały najważniejsze budowle tego okresu.

Pierwsza z nich - Sobór Zaśnięcia Matki Boskiej (Sobór Uspieński) został wybudowany w latach 1475-1479 na Placu Soborowym według projektu Fioravantiego, który w świątyni połączył cechy tradycyjnej rosyjskiej architektury sakralnej z elementami włoskiego baroku. Świątynia jest nie tylko arcydziełem architektonicznym, ale zajmuje także poczesne miejsce w historii państwa rosyjskiego. To tu w 1547 roku na pierwszego cara Rosji koronowano Iwana Groźnego. Od 1721 roku to tu regularnie odbywały się koronacje imperatorów, mimo że od 1712 stolicą Rosji nie była już Moskwa, a Petersburg. Sobór był także miejscem, gdzie intronizowano metropolitów i patriarchów Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej oraz ich pochówku.

W latach 1484-1489 przy Placu Soborowym powstała kolejna cerkiew wybudowana przez architektów z Pskowa – Sobór Zwiastowania. Początkowo zwieńczona trzema złotymi kopułami świątynia została przebudowana za czasów cara Iwana Groźnego, uzyskując swój obecny wygląd z siedmioma kopułami. Sobór przez wieki był prywatną świątynią rodziny carskiej. W czasie rewolucji październikowej został on poważnie uszkodzony i wkrótce po objęciu władzy przez komunistów zamknięty. Po II wojnie światowej cerkiew zamieniono w muzeum sztuki sakralnej, które funkcjonuje do dziś. Choć z zewnątrz wygląda dość skromnie, we wnętrzu świątyni kryje się bogactwo fresków oraz złoceń. Ogromne wrażenie robi XVII-wieczny ikonostas, składający się z ikon Teofana Greka oraz jego słynnego ucznia Andrieja Rublowa.

W południowo-wschodniej części Placu Soborowego znajduje się inna niezwykle ważna świątynia – Sobór Archangielski. Cerkiew znajdowała się w tym miejscu już od 1333 roku, jednak obecny wygląd przybrała po gruntownej przebudowie w latach 1505-1508. To miejsce pochówku książąt moskiewskich oraz pierwszych carów. Po przeniesieniu stolicy do Petersburga, to tam zaczęto grzebać większość władców z rodziny Romanowów w Katedrze św. Piotra i Pawła na terenie twierdzy Pietropawłowskiej. Ostatnim przedstawicielem dynastii pochowanym na Kremlu był Piotr II.

Nad placem góruje 81-metrowa Dzwonnica Iwana Wielkiego – aż do budowy Soboru Chrystusa Zbawiciela pod koniec XIX w. największa budowla w mieście. Wybudowana w latach 1505-1508, potem wielokrotnie przebudowywana. Swój obecny kształt i wysokość otrzymała w 1600 roku po pracach budowlanych zarządzonych przez Borysa Godunowa. To wtedy wydał on dekret, zabraniający wznoszenia wyższych budowli w Moskwie. Wiele osób uważa się, że wyznacza ona geograficzne centrum rosyjskiej stolicy.

Jedną z najbardziej charakterystycznych i najbardziej rozpoznawalnych budowli na terenie Kremla jest Wielki Pałac Kremlowski wniesiony w latach 1838-1849 na życzenie cara Mikołaja I, który zapragnął wybudować w Moskwie podkreślającą wielkość swojego imperium tymczasową rezydencję. Choć stolica państwa od ponad wieku znajdowała się w Petersburgu, to rodzina carska często odwiedzała Moskwę – to tu odbywały się koronacje, śluby i chrzty członków dynastii Romanowów. Ogromny pałac zaprojektowany przez Konstantina Tona był świadkiem koronacji trzech ostatnich carów Rosji. W jego wnętrzach znajdują się 700 bogato zdobionych sal, z których pięć, noszących nazwy orderów Cesarstwa Rosyjskiego należy do największych i najświetniejszych. Po upadku caratu, Wielki Pałac Kremlowski był jednym z miejsc partyjnych zjazdów. Po upadku ZSRR stał się on siedzibą prezydenta Federacji Rosyjskiej oraz miejscem oficjalnych spotkań i uroczystości państwowych. To tu, w sali św. Andrzeja z wielkim przepychem zaprzysięgani są kolejni prezydenci Rosji.

Jedyną współczesną budowlą znajdującą się na Kremlu jest Pałac Zjazdów wybudowany na zlecenie Chruszczowa, który chciał zorganizować miejsce, gdzie mogliby debatować delegaci na zjazd KPZR. W latach 90. jego nazwę zmieniono na Państwowy Pałac Kremlowski, który stał się siedzibą Baletu Kremlowskiego.

Całość Kremla otaczają charakterystyczne mury wykonane z czerwonej cegły, obsadzone 19 basztami Wszystkie baszty w czasach carskich zwieńczone były orłami, po przejęciu władzy przez komunistów zamieniono je na czerwone gwiazdy, które znajdują się na nich do dziś. Najsłynniejsza z nich – Spasska (Zbawiciela), znajduje się od strony Placu Czerwonego, nad którym ta 70-metrowa budowla góruje. Dawniej było to główne wejście na teren Kremla, a sama nazwa pochodzi od ikony, która niegdyś znajdowała się nad wjazdem.

W czasach Józefa Stalina wstęp na Kreml był surowo wzbroniony. Dopiero w dwa lata po jego śmierci w 1955 roku udostępniono jego część dla zwiedzających.

PRAKTYCZNE INFORMACJE: