Syberia

Syberia

Jest jednym z najbardziej frapujących obszarów naszego globu. Rozciągająca się na przestrzeni tysięcy kilometrów, kilku stref czasowych i klimatycznych kraina to największy obszar świata o najmniejszej gęstości zaludnienia. Ekstremalne warunki klimatyczne sprawiają, że większość ludności skupia się na południu Syberii, najczęściej wielkich miastach i wzdłuż największych rzek. Im dalej na północ, tym mniejsza szansa na spotkanie drugiego człowieka.

Podbój i kolonizacja Syberii to praktycznie nieprzerwany proces, za którego początek uważa się 1581 rok, kiedy to z wyprawą wyruszył Jermak Timofijewicz. Kolejne ekspedycje rzadko były kontrolowane przez państwo i najczęściej stanowiły prywatną inicjatywę. W dużej mierze za rozwój Syberii odpowiadali zesłańcy, którzy zwłaszcza w XIX w. byli wysyłani przez carat na wieczne zapomnienie wśród bezkresu Syberii. Bilet w jedną stronę, i to wcale nie w klasie biznes (skazańcy często pokonywali ogromne odległości na piechotę) sprawiał, że po odbyciu wyroku osiedlali się oni na tym obszarze. Często stanowili oni miejscową elitę i odpowiadali za rozwój regionu. Niemałe zasługi w tej mierze mieli również Polacy, którzy po upadku powstań narodowych byli zsyłani na Syberię. Spośród nich rekrutowali się również wybitni badacze – geografowie, geolodzy czy etnografowie, którzy na stałe wpisali się w historię badań tego obszaru, które zwłaszcza w XIX w. przybrały na sile.

Fundamentalne znaczenie dla podboju Syberii miało wybudowanie Kolei Transsyberyjskiej, przecinającej całą krainę z zachodu na wschód. Ukończona na początku XX w. trasa miała fundamentalne znaczenie dla utrzymania Syberii w granicach Rosji. Pozwalała ona lepiej kontrolować olbrzymi obszar, który od połowy XIX w. rościł sobie pretensje do niepodległości. Tendencjom odśrodkowym sprzyjała (i nadal sprzyja) ogromna ilość rdzennych narodowości i kultur, z których wiele do dziś nie poddało się usilnym próbom rusyfikacji, a plemiona takie jak Czukoci, zamieszkujący północno-wschodnie obszary Syberii do dziś żyją jak przed wiekami, skutecznie broniąc swojego sposobu życia przed wpływami cywilizacji.

XX w. przyniósł Syberii jeszcze gorszą sławę, jako największego więzienia świata. Komuniści skorzystali z doświadczeń carskiej Rosji i rozwinęli na niewyobrażalną skalę system obozów pracy, które przeszły do historii jako Gułagi. Szacuje się, że tylko za rządów Stalina przez radzieckie obozy pracy przeszło 18 mln ludzi. Jednak lata komunizmu to także intensywna industrializacja Syberii, która okazała się niemal niewyczerpanym źródłem surowców naturalnych. Doszło do rozwój wielkich ośrodków miejskich na północy Syberii, powstających najczęściej wokół złóż naturalnych. Do osiedlania się w nich zachęcano poprzez specjalne dopłaty, które sprawiały, że przeciętni mieszkańcy tamtych miast zarabiali znacznie więcej niż metropolii położonych w bardziej sprzyjających warunkach klimatycznych.

Dzisiejsza Syberia staje się coraz bardziej atrakcyjnym miejscem dla turystyki. Bezkresne połacie lasów i dzika zwierzyna zachęcają do wypraw myśliwskich, bajeczne krajobrazy brzegów Bajkału ściągają turystów ceniących sobie kontakt z przyrodą, a takie kurioza jak odkrywkowa kopalnia diamentów pod miastem Mirny, będąca groteskową dziurą w ziemi, rozpoczynającą się tuż za granicami miasta, czy Pietropawłowsk Kamczacki, będący największych ośrodkiem miejskim nie mającym dróg, łączących go z resztą świata przyciągają podróżników głodnych niecodziennych zjawisk, które trudno znaleźć gdzie indziej na świecie.
 

Mapa