Wyspy Sołowieckie

Wyspy Sołowieckie

Położony w Zatoce Onega na Morzu Białym archipelag Wysp Sołowieckich to sześć wysp o łącznej powierzchni 300 km2, gdzie historia ludzkiego osadnictwa sięga przełomu I i II stulecia p.n.e. Do dziś zachowały się starożytne labirynty świadczące o tym, że nieprzyjazny klimat tego obszaru nie odstraszał osadników.

 

Nowożytna historia Sołowek, jak popularnie nazywany jest archipelag, zaczyna się w pierwszej połowie XV w., kiedy przybyli tu mnisi z klasztoru Kiryłło-Biełozierskiego, zakładając na największej z wysp, Sołowieckiej, monastyr. Początkowo drewniana architektura, za czasów Iwana Groźnego została zastąpiona przez kamienne budowle, przybierając znany współcześnie kształt i zyskując formę twierdzy. To wokół niej skupia się współczesna baza turystyczna wyspy.

Już na przełomie XV i XVI w. klasztor stał się jednym z najważniejszych ośrodków kultu religijnego i przeżył okres bujnego rozwoju gospodarczego, który zawdzięczał przedsiębiorczym mnichom handlującym uzyskiwaną z morza za pomocą specjalnej techniki solą oraz owocami morza.

Bardzo wcześnie monastyr stał się miejscem zesłania niepokornych, z czego Wyspy Sołowieckie miały zasłynąć w mrocznych latach komunizmu. Pierwszy osadzony pojawił się tam już w 1554 roku i był nim niejaki mnich Artiemij. Od tego momentu przez cały okres carskiej Rosji w celach i kazamatach monastyru przesiadywali adwersarze polityki carskiej i rosyjskiej cerkwi.

Sołowiecki monastyr był też jednak miejscem buntu. W czasach walki cerkwi ze Staroobrzędowcami, klasztor stał się schronieniem dla przeciwników reform rosyjskiego kościoła prawosławnego. Zostali z niego wygnani ludzie cara, a jego wojska okupowały wyspę przez 8 długich lat.

Klasztor jako twierdza spełniał także niepoślednią rolę w okresie wielu wojen prowadzonych przez Rosję na przestrzeni kilku stuleci. Odpierał ataki wojsk nieprzyjaciela w czasie wojny inflanckiej, Wielkiej Smuty, wojny krymskiej oraz wojny domowej, która wybuchła po rewolucji październikowej.

Przejęcie władzy przez komunistów rozpoczęło jeden z najczarniejszych okresów w historii Sołowek. Już w 1921 roku wygnano stąd mnichów, a monastyr zamieniono w jeden z pierwszych obozów pracy. Od 1929 roku zaczęło funkcjonować więzienie polityczne, w którym w przebywało kilkanaście tysięcy więźniów. Istniało ono do 1939 roku, kiedy to w związku z wybuchem II wojny światowej władze zrozumiały strategiczne znaczenie archipelagu i umieściły tu radziecką Flotę Północną. Wojska stacjonowały tu do 1983 roku, a wraz ze schyłkiem ZSRR pozwolono powrócić mnichom.

W 1992 roku UNESCO wpisało zespół architektoniczny i przyrodniczy na światową listę dziedzictwa w uzasadnieniu pisząc, że jest to „znakomity przykład osadnictwa monastycznego w niegościnnym środowisku w Północnej Europie, które w sposób godny podziwu odzwierciedla wiarę, nieustępliwość i przedsiębiorczość społeczności religijnych późnego średniowiecza”.
 

Informacje praktyczne:

Dotarcie na Wyspy Sołowieckie nie powinno nastręczać większych problemów. Znajduje się tu lotnisko Sołowki, gdzie regularnie lądują samoloty z Archangielska, do którego istnieje wiele połączeń rejsowych z największych rosyjskich miast. Istnieje również możliwość dostanie się na nie drogą morską z miejscowości Kiem.

 

MO
 

Atrakcje

Mapa